Robert Redford, slavni glumac i reditelj, preminuo je u 89. godini.
Odlazak Redforda nije samo odlazak filmske zvijezde, već jednog od onih ljudi koji su kinematografiju činili vitalnom i bitnom.
Redford je ostavio trag kao glumac, reditelj i aktivista. Jedan je od najpoznatijih holivudskih zagovornika nezavisnog filma, između ostalog i kao osnivač sada već kultnog Sundance festivala.
Njegova publicistkinja Cindi Berger potvrdila je da je Redford preminuo u svom domu u Sundanceu u planinama Jute, odnosno “na mjestu koje je volio, okružen ljudima koje je volio”.
Charles Robert Redford rođen je 1936. godine. Odrastao je u Los Anđelesu, a nakon što je izbačen sa University of Colorado, studirao je glumu na American Academy of Dramatic Arts. Nakon niza manjih uloga na televiziji, pozorištu i filmu, počeo je da se probija početkom 60-ih, dobivši nominaciju za Emmy 1962. godine za najbolju sporednu ulogu u seriji The Voice of Charlie Pont i glavnu ulogu u originalnoj Broadway produkciji iz 1963. godine Simonove hit predstave Barefoot in the Park.
Film ga je čekao do 1965. godine. Debitovao je sa ulogom biseksualne filmske zvijezde u Inside Daisy Clover uz Natalie Wood, za šta je bio nominovan za Zlatni globus.
Nakon nekoliko zapaženih filmova, uključujući The Chase i filmsku adaptaciju Barefoot in the Park, Redford je 1969. doživio ogroman uspjeh u vesternu Butch Cassidy and the Sundance Kid, gdje je glumio uz Paula Newmana i Katharine Ross. Film je bio nominovan za sedam Oscara, ali nijedna nominacija nije bila za glumce. Ipak, ovaj film će obiježiti cijeli njegov život i karijeru.
Uslijedile su uloge u Tell Them Willie Boy Is Here, vesternu Jeremiah Johnson (1972), romansi The Way We Were (1973) uz Barbru Streisand, kriminalističkoj komediji The Sting (1973), ponovo sa Newmanom, i adaptaciji romana The Great Gatsby (1974). Potom su uslijedili triler Three Days of the Condor (1975) i politička drama o Watergateu All the President’s Men (1976), u kojoj je glumio sa Dustinom Hoffmanom.
Krajem 70-ih Redford je napravio pauzu od glume i okrenuo se režiji, debitujući u tom poslu sa Ordinary People (1980), adaptacijom romana Judith Guest. Film je osvojio četiri Oscara, uključujući za najbolji film i najboljeg reditelja – priznanja koja Redford nikada nije dobio kao glumac.
Tokom 80-ih i 90-ih nastavio je da gradi karijeru – ulogama u filmovima kao što su The Natural (1984), adaptacija romana Bernarda Malamuda, i Out of Africa (1985), u kojem je tumačio lovca Denysa Finch Hattona uz Meryl Streep. Kao reditelj potpisao je The Milagro Beanfield War (1988) i A River Runs Through It (1992). Film Indecent Proposal (1993) donio mu je novu komercijalnu snagu, a kasnije je režirao Quiz Show i The Horse Whisperer (u kojem je i glumio).
U isto vrijeme njegov Sundance Film Festival, osnovan 1978. postao je najvažnija platforma za američki nezavisni film, lansirajući autore poput Quentina Tarantina, Steven Soderbergha, Roberta Rodrigueza i Kevina Smitha.
Redford je ušao i u Marvelov univerzum kao Alexander Pierce u Captain America: The Winter Soldier (2014) i nakratko ponovio ulogu u Avengers: Endgame (2019). Njegova posljednja velika uloga bila je u krimi drami The Old Man & the Gun (2018), u režiji Davida Lowerya.
Redford je dobitnik počasnog Oscara (2002), Zlatnog lava za životno djelo u Veneciji (2017), počasnog Cézara (2019), te Predsjedničke medalje slobode (2016), koju mu je uručio Barack Obama.
Kada se sve sumira, Redford je osvojio srce publike ulogama u romantičnim filmovima poput Out of Africa, pokazao političku stranu u The Candidate i All the President’s Men, a razbio imidž “zlatnog momka” ulogama alkoholičara, bivšeg rodeo šampiona u The Electric Horseman i sredovječnog milionera u Indecent Proposal.
Milione koje je zaradio uložio je u osnivanje Sundance Institute i Sundance Festivala 1970-ih, promovisanjem nezavisnog filma decenijama prije nego što je on postao trend.
Predstavnici Sundance Instituta izrazili su žaljenje zbog gubitka svog “osnivača i prijatelja”: “Bobova vizija prostora i platforme za nezavisne glasove pokrenula je pokret koji je, više od četiri decenije kasnije, inspirisao generacije umjetnika i redefinisao kino u SAD i širom svijeta. Osim njegovog ogromnog doprinosa kulturi, nedostajaće nam njegova velikodušnost, radoznalost, buntovni duh i ljubav prema kreativnom procesu.”
Zanimljivo je da Redford nikada nije osvojio Oscara za najboljeg glumca. Zato je to uspio sa prvim rediteljskim filmom, porodičnom dramom Ordinary People (1980). Film je osvojio nagradu za najbolji film i najboljeg reditelja.
Publici je najpoznatiji ostao po dva filma koja je snimio sa Paulom Newmanom – vesternom Butch Cassidy and the Sundance Kid (1969) i krimi klasiku The Sting (1973).
Redford je prepoznat i kao ekološki aktivista. 2005. je osnovao Redford Center sa sinom Jamesom, koristeći film za pokretanje klimatske akcije. Pisao je za CNN 2020. o klimatskoj krizi i javno se protivio Keystone XL naftovodu.
foto: https://digital.library.ucla.edu/catalog/ark:/21198/zz0014rnc3