mulj.net

crnogorski muzički portal

Wed11222017

Last updateTue, 21 Nov 2017 7pm

Psihodelična rok scena Kalifornije u drugoj polovini 60-ih i početkom 70-ih godina

summeroflove031117
Kada je u pitanju rok scena iz perioda druge polovine 60-ih i početka 70-ih godina, Kalifornija je svakako imala najrazvijeniju scenu u Americi, a samim tim može se reći i u čitavom svijetu. Naravno, prednjačila su dva grada, svaki na svoj način - San Francisko i Los Anđeles, mada je scena bila aktivna i u drugim gradovima Kalifornije.



Iako su bendovi iz oba grada svirali psihodelični rok i vukli korjene iz različitih formi folk muzike, danas bi se moglo reći da je scena u Los Anđelesu za nijansu više bila pod uticajem folka nego scena San Franciska, mada su i bendovi iz San Franciska imali nekoliko značajnih predstavnika koji su bili pod jakim uticajem folka. Cijela psihodelična scena može se smatrati periodom direktne tranzicije od klasičnih formi bluza i folk roka ka progresiv i hard roku i veoma je uticala na razvoj mnogih muzičkih pravaca kao što su fank, amerikana, latino rok, ali i ekstremnijih pravaca kao što su pank i hevi metal.

Broj bendova iz San Franciska koji su svirali u to vrijeme je bio značajan. Naravno, nisu svi podjednako ostavili traga u rok muzici i prema nekom njihovom značaju i uticaju možemo ih svrstati u 3 kategorije. Bendovi kao što su Grateful Dead, Quicksilver Messenger Service, Jefferson Airplane, Jefferson Starship, Hot Tuna, Santana i Steve Miller Band svakako predstavljaju neke od najznačajnijih pojava u istoriji rok muzike ikada. Odmah nakon njih treba pomenuti Big Brother And The Holding Company (u kome je karijeru počela i Janis Joplin), Flamin' Groovies, Moby Grape, It's a Beautiful Day, Charlatans, New Riders Of The Purple Sage, Sly And The Family Stone i Blue Cheer. Na kraju treba pomenuti i bendove koji nisu napravili značajniji komercijalni uspjeh, ali su svakako bili značajni za razvoj scene u tom trenutku: Frumious Bandersnatch, Sons of Champlin, Ace of Cups, Sopwith Camel i Fifty Foot Hose.

Iako je psihodelični rok koji je bio prisutan na sceni San Franciska u osnovi poticao iz folka i bluza, najveći broj bendova je ipak imao specifičan muzički izražaj koji se najjednostavnije mogao okarakterisati kao psihodelični rok. Bendovi koji su u svojoj muzici zadržali više folk elemenata bili su New Riders Of the Purple Sage, čiji se zvuk mogao okarakterisati kao psihodelični kantri rok i Charlatans koji su svirali psihodeličnu formu folk rok muzike.

Za razliku od San Franciska, znatno veći broj bendova iz Los Anđelesa je svirao umjereniju varijantu psihodeličnog roka koja je u sebi sadržala značajniji broj folk elemenata. Kao najznačajnije predstavnike svakako treba pomenuti na prvom mjestu The Byrds, Gram Parsons i Flying Burrito Brothers,Buffalo Springfield (bend u kome je karijeru počeo Neil Young) i Kaleidoscope. Koliki je bio značaj benda The Byrds, dovoljno je reći da su kroz njega u različitim fazama prošla neka od najvećih imena američke rok scene: Roger McGuinn, David Crosby, Gene Clark, Chris Hillman i Gram Parsons, dok se njihov šesti studijski album Sweethearts Of The Rodeo iz 1968 smatra jednim od prvih velikih albuma kantri roka i samim tim jednim od najznačajnijih albuma tog pravca. Iako pod većim uticajem folk muzike nego scena u San Francisku, ipak treba reći da je i u Los Anđelesu bilo mnogo bendova čiji se muzički izražaj mogao okarakterisati kao psihodelični rok, sa manje izraženim uticajem folk muzike. Tu svakako na prvom mjestu treba pomenuti The Doors, bend koji je od svih napravio i najznačajniji komercijalni uspjeh zahvaljujući neponovljivom Jim Morrisonu, ali i mnogo drugih sjajnih bendova kao što su: Love, Peanut Butter Conspiracy, The Strawberry Alarm Clock, Electric Prunes, The Standells iThe Seeds.

Iako su najdominantniji u kreiranju psihodelične rok scene u Kaliforniji bili San Francisko i Los Anđeles, i ostali gradovi su imali neke svoje veoma značajne predstavnike. Tako je San Hoze dao Doobie Brothers, El Serito Creadence Clearwater Revival, San Dijego Iron Butterfly, a Los Altos Chocolate Watchband.

Koliki je bio značaj muzičke scene Kalifornije s kraja šesdesetih i početka sedamdesetih godina, uostalom govori i činjenica da danas teško da možemo naći pravac u rok muzici da ne vuče korjene sa tog prostora i iz tog vremena. Bendovi koji su uticali na nastanak panka: The Seeds, The Standells (smatra se da su imali značajan uticaj na muziku Ramones i Sex Pistols), Flamin Groovies, The Chocolate Watchband. Na razvoj fank muzike značajno su uticali: Sly And The Family Stone i Cold Blood. Na razvoj latino roka veliki uticaj su ostavili Santana i Malo (bend u kome je svirao rođeni brat Carlosa Santane, Jorge Santana). Bendovi koji su doprinijeli razvoju amerikane bili su: The Byrds, Gram Parsons i Flying Burrito Brothers, Buffalo Springfield, New Riders Of The Purple Sage i Charlatans. I na kraju bend koji je bio preteča heavy metal muzike je Blue Cheer, čija se verzija pjesme Summertime blues iz 1968. sa njihovog studijskog albuma Vincebus Eruptum smatra jednom od prvih heavy metal pjesama koja je ikada napravljena. Blue Cheer ne samo da se smatra pretečom heavy metala, već i nekih drugih ekstremnijih žanrova kao što su: pank rok, stoner rok, dum metal i grandž.



Još jedna interesantna stvar je da je u to vrijeme San Francisko bio dom prvog ženskog rok benda na svijetu Ace of Cups, koji je takođe igrao značajnu ulogu u razvoju scene u tom periodu.

Na kraju možemo zaključiti da se psihodelična rok scena Kalifornije s kraja šesdesetih i početka sedamdesetih godina može smatrati jednim od najznačajnijih, ako ne i najznačajnijim periodom u razvoju rok muzike iz čije baze je kasnije došlo do razvoja gotovo svih podvrsta rok muzike, počevši od hard i progresiv roka, pa do ekstremnijih pravaca kao što su pank i hevy metal. Tome možemo dodati i konstataciju da najveća imena rok muzike koja nisu bila porijeklom iz Kalifornije, stvaralački su u raznim fazama bili povezani sa njom: Jimi Hendrix, Bob Dylan,Crosby, Stills, Nash and Young,Tim Buckley i mnogi drugi.

Aleksandar Leković

Morrissey